نقد اظهارات فرمانده سپاه در یادمان شلمچه

اشاره:

سردار سرلشگر محمدعلی جعفری، فرمانده کل سپاه پاسداران، در مراسم اختتامیه دومین دوره انتقال فرهنگ و تجربیات فرماندهی دفاع مقدس در جمع دانشجویان دافوس، در یادمان شلمچه حضور یافت و به تشریح عملیات کربلای 5 و همچنین چگونگی استفاده از تجربیات دوران دفاع مقدس در مواجهه با جنگهای آینده و نیابتی پرداخت. در این جلسه ایشان علاوه بر تجزیه و تحلیل عملیاتها در زمان جنگ با عراق، به برخی از تجربیات برای جنگ آینده اشاره کرد که، موجب نقد و بررسی آن در این یاد داشت شده است.

**************

1- ما باید اصول اصلی موفقیت در عملیات‌های دوران دفاع مقدس را بدانیم و آن‌ها را حفظ و تقویت کنیم و برای آینده به کار بگیریم. ما نباید فکر کنیم عملیات‌ها و صحنه‌های جنگ آینده، مشابه عملیات‌های دوران دفاع مقدس است، حتی در طی هشت سال دفاع مقدس نیز ما بسیار مواجه بودیم با تغییر تاکتیک‌ها و استراتژی‌ها و روش‌های مختلفی که در جنگ به کار گرفته می‌شد. عملیات‌های اول جنگ با آخر جنگ قابل مقایسه نیست. تغییر شرایط و بررسی آن و تصمیم‌گیری و انتخاب تاکتیک و روش و اصول هر عملیاتی بسیار مهم و اساسی است.

2- عملیات‌های رمضان، محرم، والفجر مقدماتی و والفجر 1 با همان نگاه قبل و تاکتیک‌های چند عملیات پیروز قبلی ما انجام می‌شد ولی اکثرش ناموفق بود و اگر این روند ادامه پیدا می‌کرد مشخص نبود چه می‌شد. شرایط عوض شده بود و باید استراتژی‌ها هم عوض می‌شد.

3- پس از این عملیات‌ها عملیات خیبر انجام شد. اینجا باز یک اتفاق بزرگ افتاد. ارتشی‌ها خیبر را یک شکست قطعی می دانستند و بعد این عملیات، راهشان از ما جدا شد. عملیات‌ها پیچیده شده بود، اما تاکتیک‌ها دیگر به درد نمی‌خورد. تفاوت دو دیدگاه را مجبورم بگویم. یک دیدگاه خشک که بر اساس آموزش‌های از قبل و پافشاری بر آنها محاسبه می‌کند و دیدگاه دیگری که با تغییر شرایط، تاکتیک‌ها و روش‌ها را عوض می‌کند.همه چیز در خیبر تغییر می‌کرد: سازماندهی، آموزش، تجربه، امکانات و تجهیزات و ... . انعطاف سازمانی هم البته یک شرط است. ما در عملیات خیبر هدفمان رسیدن به ساحل دجله بود. 50 درصد هدفمان محقق شد و بعد از آن ماهیت عملیات‌ها، عملیات آبی خاکی شد. بدر را انجام دادیم اما موفق نشد.از آنجا که عراق پس از عقب نشینی موانع بسیار زیادی ایجاد کرده بود، شرایط باعث شد که ما صحنه نبرد را عوض کنیم و به والفجر 8 آمدیم. عبور از اروند با آن همه پیچیدگی عملیات ساده‌ای نبود. از منظر نظامی اصلاً این عملیات قابل تصور نبود. کارشناسان نظامی دنیا با تعجب می‌پرسیدند که چطور آن را انجام دادید؟

4- پس از جنگ این سؤال برای ما پیش آمد که جنگ ما در دهه 70 با چه کشوری خواهد بود؟ سال 80 وقتی آمریکا به عراق و افغانستان حمله کرد و ما نمی‌توانستیم از اصول جنگی که در دفاع مقدس داشتیم استفاده کنیم، چون جنگ ناهمتراز بود از اصول کلاسیک هم نمی‌توانستیم استفاده کنیم. حضرت آقا گفتند که از اصول رزم نبرد آمریکایی‌ها در عراق(درس) بگیرید و اضافه کنید به آن.

5- باید متناسب با تغییر شرایط، طرح‌ریزی کنیم. این خلاقیت و پویایی سازمان در قالب انعطاف است و سپاه توانسته است این به روز بودن را حفظ بکند. سپاه از یک مجموعه اصول تبعیت می‌کرده که با شرایط محیط، تکامل یافته است. چه در سطوح تاکتیکی و چه در اصول راهبردی، باید این انعطاف را داشته باشیم. ما نباید خشکی و دگماتیسم سازمانی داشته باشیم و صرفاً متکی به کارها و روش‌های گذشته باشیم. این حفظ پویای و انعطاف سازمانی را در همه موارد مانند آموزش، تاکتیک، تجهیزات و... باید داشته باشیم.

6- ما در واقع اصول نظامیمان، روش‌های یادگیری‌مان همین تجربیاتی است که در کردستان، دفاع مقدس، شرق کشور، سوریه، جنگ آمریکایی‌ها در عراق، و ... کسب کرده‌ایم. شرایط هر جنگی با دیگری متفاوت است و ما باید انعطاف داشته باشیم و راهبردی فکر کنیم. ما باید متناسب با شرایط صحنه امروز فکر و عمل کنیم و البته شرایط را هم مبنا بگذاریم.

7- امروز هم جنگ نیابتی در منطقه شکل گرفته است. شرایط جنگ نیابتی با جنگ‌های ما فرق دارد. حتی با کردستان. به همین خاطر ما فرماندهانمان را به سوریه می‌فرستیم تا شرایط را ببیننند و یاد بگیرند جنگ آینده اصلاً چه جور جنگی است؟ ماهیت جنگ آینده چه جوری است؟ اصلاً کسی احتمال ظهور داعش را نمی‌داد.

نتیجه گیری:

الف) جنگ با عراق در حالیکه بمثابه یک کلیت واحد و در ذیل مفهوم «جنگ دفاعی» از آن نام برده می شود، برابر توضیحات سردار جعفری از فراز و نشیب زیادی شامل تغییر در تاکتیک و استراتژی برخوردار بوده، همچنین موجب تغییر در مناسبات سپاه با ارتش، و رها کردن قرارگاه مشترک و انجام عملیات جداگانه شد.

ب ) حمله امریکا به افغانستان و عراق بمعنای تغییر تهدیدات ایران، از منطقه ای به فرامنطقه ای بود. تحول یاد شده امکان استفاده از تجربه جنگ با عراق را کاهش داد، و برای مقابله با تهدید امریکا در جنگ « ناهمتراز» از تجربه جنگ امریکا با عراق استفاده شد.

ج ) هم اکنون به گفته سردار جعفری، ایران درگیر «جنگ نیابتی» شده است که با کلیه تجارب پیشین متفاوت است. به گفته ایشان، ظهور داعش موجب غافلگیری شد و پیش بینی نشده بود. همچنین اعزام فرماندهان به سوریه، برای آشنائی و آموختن تجربه، برای رویارویی با جنگ آینده است.