1- منظور از «خرد دفاعی» عقلانیت و شیوه تفکر موجود در جامعه ایران برای مواجهه با تهدید به جنگ، همچنین در برابر تجاوز دشمن است. برابر این تعریف، دفاع به معنای عام که سایر مفاهیم، ازجمله جنگ را دربر بگیرد، نیست، بلکه دفاع به معنای واکنش در برابر تجاوز دشمن است.

2- خرد دفاعی جامعه ایران، ناظر بر مفهوم دفاع با مشارکت مردم و به روش شهادت طلبانه با الگوی عاشورا است. اگرچه این تفکر موجب شکست عراق در حمله به ایران شد، اما آنچه میان ایران و عراق جریان داشته است، جنگ بود. به این معنا که طرفین بر اساس اهداف، ابزار، منابع و استراتژی های مختلف، برای تصرف یا دفاع از زمین، با هم رودررو شدند و حاصل آن، کشته و زخمی شدن نیروها و انهدام تجهیزات بود. با این تفاوت که ماهیت جنگ ایران، حتی در داخل خاک عراق، دفاعی بود، در حالیکه ماهیت جنگ عراق تهاجمی بود، هرچند در برخی از سالهای جنگ، عراق مجبور به دفاع بود.

3- خرد دفاعی جامعه ایران، گرچه ریشه های فرهنگی- سیاسی دارد و برآمده از تجربه طولانی و گسترده جنگ با عراق است، ولی تجربه تجاوز عراق به ایران در شکل گیری مفهوم دفاع نقش اساسی داشته است. البته تحولات اخیر در منطقه و تهدیدات نظامی نیز بر آن تأثیرگذار است. مسئله مهم؛ واکاوی ریشه های خرد دفاعی در جامعه ایران است. این موضوع از این حیث اهمیت دارد که؛ خرد دفاعی جامعه ایران نه تنها نگاه به جنگ گذشته، بلکه تفکر مواجهه با جنگ آینده را شکل داده است.

4- برپایه توضیحات یاد شده، آنچه میان ایران و عراق جریان داشت، جنگ بود و آنچه در آینده نیز روی خواهد داد و خطر آن وجود دارد، جنگ است. مسئله ایران در مواجهه با تهدید و جنگ مجدد، نیاز به هدف گذاری، تخصیص منابع و اتخاذ استراتژی مناسب دارد. به نظر می رسد؛ در حال حاضر به حاشیه راندن «مفهوم جنگ»، به دلیل تأکید بر «مفهوم دفاع»، نه تنها مانع از تبیین مناسب از جنگ ایران و عراق خواهد شد، بلکه امکان استفاده از تجربه پیشین در برابر نیازهای آینده را، از میان خواهد برد.