ناخدا هوشنگ صمدی

اشاره:   ناخدا هوشنگ صمدی، فرمانده وقت تکاوران نیروی دریایی ارتش ج.ا.ایران، در گفتگو با روزنامه ایران در تاریخ 6 آبان 94 صفحه 18، به رخدادهای جنگ در خرمشهر اشاره کرده است. نظر به اهمیت برخی از وجوه تاریخی این اظهارات،از جمله اهداف عراق از جنگ و همچنین نقش و ترکیب نیروهای مدافع در خرمشهر، برای نقد و بررسی آن اقدام شد.

الف) سابقه:

»طراحان عراقی طرح تصرف یک‌روزه خرمشهر و سه روزه خوزستان را طراحی و برای روز هفتم مصاحبه تلویزیونی و اعلام پیروزی پیش‌بینی کرده بودند. تکاوران نیروی دریایی در خرمشهر به همراه سایر مدافعان از جمله کلاه سبزهای نیروی دریایی طرح تصرف یک روزه خرمشهر را با همه پشتیبانی‌هایی که از دشمن توسط کشورهای شرق و غرب و منطقه انجام می‌شد به حماسه مقاومت 34روزه کشاند و در این مدت تلفات بسیار سنگینی به دشمن وارد کرد.»

ب ) تجزیه و تحلیل:

1) ناخدا صمدی در این گفتگو، از طرح عراقی ها برای تصرف یک روزه خرمشهر، سه روزه خوزستان و مصاحبه در روز هفتم برای اعلام پیروزی، سخن گفته و سپس نتیجه گرفته است که؛ «تکاوران نیروی دریایی در خرمشهر به همراه سایر مدافعان از جمله کلاه سبزهای نیروی دریایی، طرح تصرف یک روزه خرمشهر را به حماسه مقاومت 34روزه تبدیل کردند ...» پرسش مورد نظر در این یادداشت این است که؛ برابر کدام سند گفته یا نوشته می شود، عراق در جنگ با ایران بدنبال تصرف یک روزه خرمشهر و سه روزه خوزستان بود؟سایر مدافعان خرمشهر چه کسانی بودند؟

2) بدون تردید عراق بدنبال پیروزی سریع در جنگ بود. همچنین بخش مهمی از اهداف این کشور شامل لغو قرارداد 1975 الجزیره، در صورت تصرف خوزستان تأمین می شد. بنابراین در عین حالیکه تصرف خوزستان یکی از مهمترین اهداف عراق از حمله به ایران بود، تأکید بر اینکه عراق بدنبال تصرف یک روزه خرمشهر و سه روزه خوزستان بود، و اتمام جنگ در هفت روز باید بر اساس اطلاعات و اسناد بیان شود. در حالیکه تا کنون و با وجود سقوط صدام، هیچگونه سندی در این زمینه منتشر نشده است.

3) اینجانب نیز متأسفانه خبر تصرف سه روزه خوزستان و مصاحبه برای اعلام پیروزی در روز هفتم را بر اساس «اخبار رایج»، نوشته ام، اما تا کنون هیچگونه سندی در این زمینه مشاهده نکرده ام. به همین دلیل بدنبال فرصت مناسبی بودم تا درباره این گزاره خبری که رواج یافته، یادداشتی بنویسم که موضوع روشن شود. مصاحبه اخیر ناخدا صمدی این فرصت را فراهم کرده است. در عین حال این احتمال وجو دارد که برای تاکید بر دستاوردهای دفاع در برابر تجاوز عراق، همچنین نمایاندن شکست ارتش متجاوز، چنین اخباری منتشر و مورد استفاده گسترده قرار گرفته است. به این معنا که انتشار اینگونه اخبار بیشتر یک عملیات روانی و گزاره تبلیغاتی برای نادیده گرفتن علت ناتوانی نظامی در بازدارندگی و اشغال بیش از 20 هزار کیلومتر از سرزمین ایران، به مدت 20 ماه خواهد بوده است.

 همچنان که دشمن نیز در برابر تهاجم و عملیات های آفندی ایران پس از فتح خرمشهر در خاک عراق، نظیر کربلای 5، والفجر 10 و فاو، از همین ترفند تبلیغاتی استفاده می کرد و برای سرپوش گذاشتن بر شکست نیروهای عراقی، ادعا می‌کرد که نیروهای ایرانی قصد تصرف بصره و یا سلیمانیه و کرکوک را داشته اند و آنها جلوی پیشروی ایرانی ها را گرفته اند، تا با این ادعا، پیروزی نیروهای ایرانی کمتر جلوه نماید. 

4) برای بررسی طرح دشمن در تصرف خرمشهر، با کمک برادر عزیزم جناب آقای افشاری، مسئول اسرای عراقی در اهواز، با فرمانده گردان نیروی مخصوص عراق که مسئولیت تصرف خرمشهر را داشت، گفتگو کردم که بخشی از آن در کتاب «خرمشهر در جنگ طولانی» و بخشی در کتاب «از خونین شهر تا خرمشهر» آمده است. نکته مهم این است که در اظهارات کتبی و شفاهی آنان، سخنی درباره «تصرف یک روزه خرمشهر» وجود نداشت. بنا بر این موجب خرسندیست اگر اسنادی در ارتش و در نزد ناخدا صمدی، همچنین اگر در اسناد بدست آمده از عراق وجود دارد، برای روشن شدن این موضوع تاریخی منتشر شود.

5) فرصت را مغتنم شمرده و مایل هستم به یک موضوع تاریخی و اصلاح آن اشاره کنم. اینجانب در جریان تحقیقات خود درباره مقاومت در خرمشهر که طی سالهای 1362 تا 1364 به طول انجامید، به محل استقرار تکاوران دریایی در خرمشهر رجوع کردم تا درباره نقش تکاوران در مقاومت خرمشهر گفتگو کنم. با وجود آنکه برای این کار معرفی نامه رسمی داشتم، اما مشخص نبود به چه دلیل از گفتگو با اینجانب خودداری کردند و لذا در کتابی که تحت عنوان «خرمشهر در جنگ طولانی» منتشر شد، متأسفانه به نقش تکاوران دریایی و برخی از نیروهای دیگر ازجمله «دانشجویان دانشگاه افسری» در مقاومت خرمشهر اشاره نشده است. به همین دلیل معتقدم ابعاد مقاومت در خرمشهر، به صورت ناقص در کتاب یاد شده طرح شده است. شاید همین ملاحظه موجب شده ناخدا صمدی نیز در این گفتگو به شکل ناقص از «مدافعین خرمشهر» نام برده است.

ج ) نتیجه گیری: 

   نظر به اهمیت وقایع جنگ و تأثیرات آن، همچنین نقش نیروها در تصمیم گیری و اقدام، می بایست آنچه تا کنون درباره جنگ ایران و عراق نوشته و یا گفته شده است، با رجوع به اسناد تاریخی بازبینی شود، تا یکی از برجسته‌ترین وقایع تاریخ معاصر ایران، دستخوش تحریف و اعمال سلیقه فردی و سازمانی نشود. اکنون در شرایطی هستیم که بازگویی واقعیت های جنگ و بیان ضعف ها و قوت ها، برای درس گرفتن نسل کنونی و آینده، بویژه قشر جوان ارتش، ضرورت دارد و نباید با اغراق و مبالغه‌گویی و افراط و زیاده‌روی در بیان نقش سازمان خود اعم از ارتش و سپاه، حقایق و واقعیت ها را پنهان کرده و تصویری غیرواقعی از توانمندی های سازمان خود در دوران دفاع مقدس بویژه سال های اول جنگ، ترسیم نماییم، چراکه با این رویکرد، نسل کنونی و آینده کشور، برای جنگ احتمالی در آینده، به شدت آسیب پذیر خواهد شد.