اشاره:

پیش از این درباره لو رفتن عملیات کربلای چهار، مطالبی در سایت نوشته شده بود، اما با انتقال شهدای غواص به کشور، روایت جدیدی شکل گرفت که تحت عنوان بازگشت کربلای چهار به تاریخ، درسایت منتشر شد. اکنون در آستانه سالگرد عملیات کربلای چهار، در یادداشت حاضر مسئله تغییر در روایت از جنگ و تقسیم آن به روایت رسمی و غیر رسمی مورد بررسی قرار گرفته است.

                                                    *******

   بازتاب رسانه ای انتشار خبر شهدای غواص در عملیات کربلای چهار، از حیث گسترده‌گی و واکنش جدید به وقایع جنگ ایران و عراق، به یک پدیده اجتماعی تبدیل و شرایط جدیدی را برای بازتفسیر جنگ فراهم کرده است. برخی از صاحب نظران بر این باورند که؛ روایت های غیررسمی از جنگ، جایگزین روایت های رسمی شده است. این گزاره خبری- تفسیری  در باره روایتهای جنگ گرچه در واکنش به بازتاب رسانه ای کشف اجساد شهدای غواص عملیات کربلای چهار طرح شده است، اما بدلیل ریشه های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی آن، صرفاً محدود به جنگ نیست و در سایر زمینه ها قابل مشاهده است ...

   مفروض اصلی در این گزاره خبری- تفسیری، با تقسیم روایت از جنگ به «رسمی» و «غیررسمی»، به این معنا است که رویکرد موجود به جنگ در فضای مجازی بمثابه روایت غیررسمی و آنچه در آثار منتشر شده از سوی نهادهای مسئول و یا فرماندهان و مسئولین مطرح می شود، بمثابه روایت رسمی از جنگ است.

   فارغ از این صورت بندی درباره روایت های جنگ و ارزیابی میزان صحت آن، ظرفیت های موجود در فضای مجازی برای واکنش به پدیده های اجتماعی، بیانگر صورتی از «جنبش فرهنگی- اجتماعی در فضای مجازی» با روایت های جدید و متفاوت از مسائل سیاسی- اجتماعی است که بدون توجه به آن، نمی توان به شناخت مناسبی از وضعیت فرهنگی-اجتماعی جامعه ایران دست یافت. در عین حالیکه باید وجود شرایط جدید را به رسمیت شناخت، برداشت یاد شده به این معنا نیست که روایت های جدید و به اصطلاح غیررسمی از جنگ، در برابر روایت رسمی از جنگ، دارای امتیاز و برتری هستند. به عبارت دیگر؛ ضمن اعتراف به وجود روایت های غیررسمی از جنگ در فضای مجازی، نمی‌توان این موضوع را بمعنای صحت روایت‌های غیررسمی و کذب روایت‌های رسمی دانست. ضمن اینکه هنوز «شالوده مفهومی» جنگ و «کلان روایت»  آن تغییر نکرده و به دلیل ریشه های عمیق فرهنگی- تاریخی، در کوتاه مدت تغییر نخواهد کرد.

    روایت های رسمی از جنگ، بیان خصوصیات زیسته در جنگ و ناظر بر کلان روایت جنگ، با توصیف و تحلیل، ابعاد مختلف زندگی در جنگ است، به همین دلیل به سادگی تغییر نخواهد کرد. در حالیکه روایت‌های غیررسمی، نوعی واکنش اجتماعی به روایت های رسمی از جنگ است، بدون اینکه تجربه زیسته در جنگ را همراه داشته باشد. ملاحظه یاد شده ضمن توجه به پیچیده‌گی مفهومی- توصیفی روایت‌ها، ناظر بر وجود تمایز میان دو روایت از جنگ، بر اساس دو تجربه متفاوت از سوی دو نسل جنگ و پس از جنگ است. هر چند بطور قاطع نمی توان بر اساس تغییر نسل، روایت ها را تفکیک کرد. در عین حال دو نوع تجربه زیسته در دو دوره زمانی، میان دو نسل متفاوت در برابر هم قرار گرفته است که در برخی مقاطع و در موضوعات خاص، از جمله جنگ ایران و عراق آشکار و خود نمائی می کند.

نتیجه گیری:

   با فرض اینکه نمی‌توان شکل گیری روایت های جدید و غیررسمی از جنگ را که به صورت واکنشی در فضای مجازی خودنمایی می کند، نادیده گرفت و تا اندازه‌ای طبیعی و اجتناب ناپذیر است، اما مناسب است ضمن جلوگیری از گسترش قطب بندی کاذب در روایت های جنگ در چارچوب دوگانگی های فرهنگی- سیاسی و اجتماعی، به شناخت و درک مناسب‌تری از وضعیت کنونی دست یافت، تا زمینه بازبینی روایت های موجود از جنگ و انقلاب، با همزبانی و همدلی میان نسل های مختلف، فراهم شود.