نظر به اینکه جامعه ایران در یک دوره تاریخی و در حالیکه درگیر انقلاب بود، با مسئله جنگ مواجه شد، لذا این پرسش وجود دارد که؛ نحوه مواجهه جامعه ایران با مسئله جنگ چه بود؟ پاسخ به این پرسش، در حالیکه به لحاظ روش شناختی، دعوت به تفکر درباره روش مواجهه جامعه ایران با مسئله جنگ است، خود نیز حاوی نوعی تفکر است. در واقع تلاقی روش با نتیجه، هر دو نیازمند بررسی است. روش؛ به اعتبار چگونگی مواجهه و نتیجه؛ بمعنای نتیجه کنش فردی- اجتماعی جامعه ایران در مواجهه با جنگ است.

   شیوه تفکر جامعه ایران درباره جنگ و تجربه مواجهه با آن، یک مسئله اساسی است که بیش از آنکه معرف تاریخ جنگ با عراق و یا سنت تاریخی جامعه ایران در مواجهه با تجاوز بیگانگان باشد، ناظر بر الگوهای فکری- رفتاری برای پاسخگویی به نیازهای حال و آینده است. در نتیجه این پرسش می توان خطوط اصلی شیوه تفکر جامعه ایران را در نگرش به تاریخ جستجو کرد.

   در شرایط کنونی بازتاب جنگ در سه زمینه تاریخی، فرهنگی و سیاسی، قابل مشاهده است. بررسی های تاریخی هنوز درگیر «واقعه» و چگونگی گزارش رخدادهای سیاسی- نظامی جنگ است. بررسی های فرهنگی، بر فیلم و ادبیات مبتنی بر خاطرات و یا صورتی از زندگی در جنگ تمرکز دارد که، بیشتر فردی است تا اجتماعی، در حالیکه جنگ موجب شکل گیری وجوه فرهنگی غالب خواهد شد و رفتار فرد را در یک کلیت فرهنگی- اجتماعی، معنادار خواهد کرد. بررسی‌های سیاسی نیز تابع مناقشه درباره سهم خواهی از پیروزی‌ها و یا خودداری از پذیرش مسئولیت ناکامی ها است.

   با توضیح یاد شده، رویکردها و روش‌های کنونی، نه تنها بیانگر شوه تفکر جامعه ایران و روش مواجهه با مسئله جنگ نیست، بلکه خود، به تفکر و روشی تبدیل شده است که مانع از شناخت وجوه تاریخی، فکری و روشی جامعه ایران در برابر جنگ شده است.