m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

طرح مسئله

با فرض اینکه تجربه گذشته در نگرش به آینده تأثیر دارد و در عین حال آینده الزاماً شبیه به گذشته نیست، اهمیت و کارکرد هرگونه مطالعه درباره جنگ ایران و عراق، بعنوان تجربه گذشته، تابع فهم از منطق حاکم بر تکرارپذیری و یا تکرارناپذیری جنگ در آینده است. بهمین دلیل در این بررسی نسبتِ میان ادراک از تجربه جنگ با عراق، با ادراک از مشخصه‌های جنگ در آینده، بمثابه یک معمای دوگانه، مورد پرسش است.

با فرض دوگانگی میان ادراک و رفتار در زمان گذشته با زمان آینده و چگونگی استفاده از دستاوردها و درس‌های جنگ گذشته برای پاسخ به نیازهای آینده، رویکرد و روش‌های کنونی در مطالعات جنگ ایران و عراق که بیشتر تاریخی، فرهنگی و نظامی است، نیاز به بازبینی دارد. هم اکنون کارکرد تاریخ نگاری جنگ تنها به تشریح و تحلیل جزئیات وقایع گذشته محدود شده است. بررسی‌های فرهنگی ناظر بر مطالعه الگوهای ارزشی و رفتاری در صورت وقوع جنگ است و بررسی‌های نظامی بیشتر تحلیل عملیات‌های نظامی است که در گذشته واقع شده است. با وجود اهمیت مطالعات و بررسی‌های انجام شده، از این طریق به تنهایی نمی‌توان جنگ آینده را با استفاده از امر تجربه شده در گذشته، ادراک و برای مواجهه با آن، تمهیدات لازم را پیش بینی کرد. با این توضیح، چشم انداز مطالعات جنگ و نسبت آن با آینده، از طریق پاسخ به این پرسش روشن می شود که؛ آیا منطق وقوع جنگ آینده و ابعاد آن، همانند گذشته تکرارپذیر است؟


ادامه مطلب

طرح مسئله  

   تبیین چرایی و چگونگی نگرش به مسائل، از این حیث اهمیت دارد که؛ از نظر معرفت شناسی؛ پیش فرض های نظری در نگرش به موضوع و روش بررسی را آشکار خواهد کرد. همچنین تا اندازه ای این موضوع را روشن خواهد کرد که چگونه نگرش و روش اولیه، به وجه غالب تبدیل و پایدار شده و در نتیجه فرهنگ عمومی و تخصصی یک حوزه معرفتی را شکل می دهد. به این اعتبار، این پرسش وجود دارد که؛ نگرش به مسئله جنگ چگونه شکل گرفته و چرا؟ یادداشت حاضر با این فرض نوشته شده است که؛


ادامه مطلب

 بنظر می رسد میان واقعیات تاریخی جنگ با آنچه هم اکنون در باره جنگ ایران و عراق گفته و نوشته می شود، نوعی دوگانگی رویکردی- روشی در حال شکل گیری است. آنچه در سال 1360 و با تاسیس تاریخنگاری جنگ در سپاه بنیان گذاری شد، با «رویکرد سیاسی- اجتماعی» و تاکید بر نقش مردم در جنگ، همچنین تعهد به جلوگیری از «تحریف تاریخ جنگ» بود. تغییر در ساختار سپاه از نیروی انتظامی  به نظامی، با تشکیل تیپ و لشگر، روش تاریخنگاری جنگ را در سپاه از تمرکز بر دفاع مردمی به «عملیات های نظامی» تغییر داد. چنانکه هم اکنون نیز روند «واقعه نگاری مستند» با تاکید بر عملیات های نظامی و بازتاب سیاسی آن ادامه دارد، بدون اینکه تلاش برای ارتقاء مطالعات جنگ، به سطح استراتژیک انجام شود و یا اینکه رویکرد جامعه شناختی به جنگ، با تاکید بر مولفه های سیاسی- اجتماعی مورد توجه قرار بگیرد ...


ادامه مطلب


همه پیوندها