m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

تجربه حاصل مواجهه است. با این توضیح، بدون مواجهه، هیچ‌گونه تجربه ای حاصل نمی شود. برخورداری جامعه ایران از تجربه جنگ می‌تواند معانی مختلفی داشته باشد:

1- «نظام آگاهی» افراد جامعه ایران از جنگ و پیامدهای آن، تحت تأثیر تجربه جنگ با عراق شکل گرفته است.

2- «ادبیات جنگ» بمعنای آشکارسازی تفکر جامعه ایران درباره رخدادها، موضوعات و مسایل جنگ، شکل گرفته است.

3- جامعه ایران از امکان «اندیشه ورزی» درباره مسئله جنگ و پیامدهای آن برخوردار شده است.

به این اعتبار، دو موضوع اهمیت دارد:

اول؛ مواجهه جامعه ایران با واقعه جنگ در شهریورماه سال 59 و 20 ماه پس از پیروزی انقلاب، از نقطه عزیمت رویکرد سیاسی- اجتماعی و نه نظامی- راهبردی شکل گرفته است. متأثر از ملاحظه یاد شده، جامعه ایران در برابر وقوع جنگ غافلگیر شد و در عین حال با شکل گیری دفاع مردمی و همه جانبه، عراق از دستیابی به اهداف سیاسی خود در هفته اول جنگ بازماند و شکست خورد.

دوم؛ خِرد دفاعی کنونی در جامعه ایران درباره جنگ، به دلیل نگرش سیاسی به جنگ، از مشخصه های نظامی- راهبردی برخوردار نیست و به همین دلیل، جامعه ایران هنوز پاسخ پرسش های خود را درباره علت ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر و نحوه پایان جنگ، پیدا نکرده است. مهمتر آنکه قادر به ادراک از علت حضور منطقه ای ایران، به ویژه در سوریه و پیامدهای آن نیست.

ملاحظات یاد شده ناظر بر ضرورت بازبینی خرِد دفاعی جامعه ایران است که، متاثر از تجربه جنگ با عراق شکل گرفته، ولی به تناسب تغییر در شرایط، اصلاح و تکمیل نشده است.


اشاره:

   مواجهه جمهوری اسلام ایران با مجموعه ای از تهدیدات نظامی- امنیتی، طی دو دهه اخیر، این پرسش را به وجود آورده است که؛ چه نسبتی میان تجربه جنگ با عراق با نیازهای کنونی و آینده وجود دارد؟ برخلاف زمان حمله عرق به ایران در شهریور سال 1359 که ایران هنوز از آمادگی ذهنی و عملی برای مقابله با تهدیدات برخوردار نشده بود، هم اکنون ایران با حضور اطلاعاتی و مستشاری در عراق و سوریه، در چارچوب یک قدرت تاثیر گذار در منطقه عمل می کند. بهمین دلیل امروز حمهوری اسلامی ایران بیش از گذشته نیازمند یک « نظریه دفاعی- امنیتی» برای تبیین سیاستها و ضرورتهای راهبردی در برابر چالشهای آینده است. با وجود اینکه هنوز هیچگونه تلاش در خور توجهی در این زمینه صورت نگرفته است، در عین حال اظهارات برخی فرماندهان سپاه قابل توجه است که در ادامه نقد و بررسی خواهد شد.


ادامه مطلب

اشاره: پیش از این در باره «خرد دفاعی جامعه ایران» مطالبی تهیه و در سایت منتشر شد. حضور در کلاس درس دکتر سعید زیبا کلام در باره«فلسفه علم» و تعریف «مواجهه» موجب نگارش یادداشت جدید شد. منظورم از مفهوم خرد دفاعی «فهم جامعه ایران از مسئله جنگ و سازوکارهای وقوع، ادامه و پایان آن، همچنین خسارت و دستاوردهای تجربه جنگ در ابعاد مختلف و تاثیر آن در نگرش به تهدیدات نظامی و مخاطرات جنگ در آینده»، می باشد. بدیهی است بخشی از فهم کنونی حاصل مواجهه تجربی با واقعیات زمان جنگ و بخش دیگر حاصل مشاهده و مواجهه کنونی با فضاهای تبلیغی و بازتولید گفتمان جنگ است که، در آستانه بازدید مردم از مناطق جنگی و یا در مراسم سالانه بزرگداشت هفته دفاع مقدس و پیروزی در خرمشهر، همچنین افزایش تهدیدات نظامی دشمن، تشدید می شود ...


ادامه مطلب


همه پیوندها