در آستانه سالگرد درگذشت دوست عزیزی هستم که، با وجود دوره کوتاه دوستی و معاشرت با وی، تأثیر اساسی و پایداری بر من گذاشت. گرچه دکتر درویشی به دلیل همکلاس بودن با مرحوم فرهادی نیا، در دوره فوق لیسانس، واسطه آشنایی ما شد، اما پختگی و تجربه به همراه زیرکی در فهم و روشمندی در اندیشه و روان نویسی متن، همچنین مشتی‌گری در رفاقت، مشخصه های ممتاز فکری- رفتاری و اخلاقی او بود که موجب تداوم دوستی و رفاقت ما، همچنین تأثیرگذاری او بر نگرش و روش فکری- پژوهشی‌ام شد که به برخی از موارد آن اشاره می کنم:

 1- کتاب نبرد در شرق بصره را تازه نوشته بودم و پس از انتشار، برای مطالعه در اختیارش گذاشتم. پس از مطالعه کتاب، به دو موضوع اشاره کرد: نخست اینکه؛ هر کسی کتاب را بخواند، با نحوه تصمیم گیری و دشواری‌های جنگ، آشنا خواهد شد. دوم؛ اهمیت حضور راویان در کنار فرماندهان را در نگارش خود یادآور شد. توضیحاتی که داد، برای نخستین بار اهمیت حضور در قرارگاه و بازتاب کتاب نبرد در شرق بصره، در شناخت عملیات کربلای پنج، برایم آشکار شد.

 2- پس از علاقمندی به مطالعه آثار جنگ، برخی دیگر از کتابهایم را به ایشان دادم. بعد از مطالعه آنها، یک روز سوال کرد؛ «با چه روشی تحقیق می کنی و کتاب می نویسی؟» در حالیکه پرسش برای او به لحاظ ارزیابی آنچه نوشته شده بود، بدیهی بود، به همان میزان برای من تعجب آمیز بود، زیرا تا آن زمان روش تحقیق برای من موضوعیت نداشت. لذا فقط به او نگاه کردم و مقداری از چگونگی نگارش کتاب ها را توضیح دادم. با گذشت نزدیک به 15 سال از زمان طرح پرسش او درباره روش تحقیق، ضمن اینکه همواره به این موضوع فکر و درباره آن تأمل کرده ام، شاید تا اندازه ای اکنون اهمیت روش تحقیق و استفاده از آن را متوجه شده ام.

 3- در سال 78 برای نقد و بررسی پرسش ها و بررسی مواضع نهضت آزادی درباره جنگ، با او مشورت کردم. مهمترین توصیه مرحوم فرهادی نیا که در واقع سرنوشت و حتی جهت گیری و بسیاری دیگر از وجوهات کار را برای من تغییر داد، این بود که؛ «با آنها مستقیم گفتگو کن.» بر این نظر بود که با گفتگوی مستقیم، هم مسائل برای من روشن تر خواهد شد، و از نظر پژوهشی هم بسیار با اهمیت است که با افراد نهضت آزادی و سایرین، چنین گفتگوهایی صورت گرفته باشد. اکنون با گذشت زمان و تأثیر آثار منتشر شده، به ویژه هنگام نگارش نامه برای دکتر یزدی، اهمیت توصیه های او و کمکی که در فراهم سازی مقدمات این ارتباط فراهم کرد، بیشتر بر من آشکار شده است.

« روحش شاد»