m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

اشاره:

با وجود آنکه 35 سال است درگیر مطالعات و بررسی های تاریخی- راهبردی هستم، ولی به مناسبت های مختلف دچار تردید و با این پرسش مواجهه می شوم که؛ موضوع و مسئله جنگ ایران و عراق چیست؟ متاثر از همین ملاحظات تا کنون درباره «جنگ و زندگی» و «تاریخ فرهنگی جنگ» و «بررسی های استراتژیک» مطالبی را با رویکردهای مختلف در سایت منتشر کرده ام، اما همچنان در پاسخ به پرسش مورد اشاره، ناتوان و همین ملاحظه یاد داشت حاضر را نوشته ام.


ادامه مطلب

اشاره:

   پیش از این درباره «جنگ و زندگی» و «مشارکت بین‌نسلی برای شکل‌گیری روایت منسجم و موثر از جنگ تحمیلی»، مطالبی در سایت منتشر شده است. اخیراً فرزندم که متولد سال 1360 است در فرصتی که برای بیان خاطرات زمان جنگ فراهم شده بود، از دلزدگی و دلشوره های آن سالها که بیشتر با تحمل دوری پدر یا بمباران باران و شلیک موشک به تهران همراه بود، سخن گفت. احساس کردم آنچه دو نسل از جنگ ادراک کرده اند، به دلیل تفاوت در شرایط و تغییر زمان، با هم تفاوت اساسی دارد. ملاحظه یاد شده موجب نگارش این یادداشت شد ...


ادامه مطلب

   نسبت جنگ با زندگی، نسبت نفی و اثبات است. به این معنا که؛ جنگ حیات فردی- اجتماعی را به چالش می گیرد و نفی می‌کند، در حالیکه زندگی بر محور حیات فردی- اجتماعی به دنبال غلبه بر چالش های جنگ، و ادامه زندگی است. از این حیث، آنچه غالب است و تداوم دارد، زندگی است. با این توضیح، پرسش از نسبیّت جنگ و زندگی، برای گفتگو با کسانیکه جنگ را «تجربه» کرده اند، چه باید باشد؟

   جنگ بخشی از زندگی افراد و جوامع درگیر در جنگ را برای یک دوره زمانی اشغال می کند. این دوره از حیث غلبه منطق درگیری، کشتار و تخریب، محدود است اما تأثیر آن بسیار عمیق، گسترده و پایدار می باشد. زیرا جنگ، زندگی و نحوه تداوم آن را در سیطره خود حفظ می کند. کشاکش جنگ و زندگی در زمان وقوع، غلبه یکی بر دیگری است. چنانچه پس از جنگ نیز این چالش ادامه دارد. در زمان جنگ، زندگی رنگ جنگ به خود می گیرد اما پس از جنگ، مسئله این است که چگونه می‌توان به جنگ، رنگ زندگی زد و بر آن غلبه کرد؟

   مهمترین چالش حیات فردی و اجتماعیِ جوامعی که درگیر «تجربه جنگ» بوده اند، در زمان جنگ و پس از جنگ، این است که چگونه با تداوم زندگی، بر جنگ و پیامدهای آن، فائق آیند. میزان حضور و تأثیرپذیری از جنگ در زمان جنگ و پس از آن، برای همه یکسان نیست، ضمن اینکه تفاوت شخصیتی- هویتی افراد و جوامع مختلف در نحوه مواجهه با جنگ، تفاوت دارد.

   بنا بر آنچه گفته شد؛ «  مواجهه با تجربیات افراد در جنگ و پس از آن»، حاوی درس آموزی برای نسل های حال و آینده است که باید برای دسترسی به آن، از طریق گفتگو تلاش کرد. تجربیات افراد را باید از نقطه  عزیمت موقعیت کنونی انها، مورد باز خوانی قرار داد، تا از این طریق افقهای جدید در برابر نسل آینده  گشوده شود.