m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

محمد درودیان

اشاره:

  یادداشت «یکصدمین» را برای نخستین بار پس از آغاز وبلاگ نویسی، و به بهانه انتشار «یکصد یادداشت»، در مهر سال 1393 منتشر کردم. اکنون «با گذشت سه سال» از آغاز فعالیت در این عرصه و تبدیل وبلاگ به سایت، و با توجه به آنچه که تا کنون منتشر شده است، یادداشت حاضر را نوشتم. امیدوارم دوستان و مخاطبین محترم که در شکل گیری روند موجود در سایت نقش تعیین کننده ای داشته اند، با اعلام نظر و نگارش یادداشت، جهت گیری سایت، همچنین فهرست موضوعات مورد بررسی برای آینده را، تعیین کنند. مهمترین نتیجه فعالیتهای یاد شده، به ویژه در سایت، بنظرم روشن شدن ابهاماتی است که پیش از این در باره موضوعات و مسائل جنگ ایران و عراق درگیر آن بودم و اکنون در چارچوب مبانی و روش جدید، در حال روشن شدن است. با فرض صحت این برداشت، پرسش این است که؛ از این پس در حوزه مطالعاتی جنگ ایران و عراق چه باید کرد؟ بنظرم لازمه فرا روی از وضعیت کنونی، استفاده از روش نقد برای «نظریه پردازی» در باره مسئله جنگ، با نظر به تجربه جنگ با عراق همچنین جنگهای جاری در منطقه است.


ادامه مطلب

                        قطع رابطه ایران و امریکا و تأثیر آن در وقوع جنگ

اشاره:

نقش آمریکا در حمله عراق به ایران، با وجود اهمیت آن، تا کنون به شکل محققانه و مستند کمتر مورد توجه و بررسی قرار گرفته است، در سایت نیز در یادداشتی تحت عنوان «تأملی بر نقش آمریکا در حمله عراق به ایران»، این موضوع بررسی شده است. با وجود آنکه نقش امریکا در حمله عراق به ایران، تاریخی شده است، اما بدلیل پیوستگی آن با سیاست ها و روندهای کنونی در ایران و منطقه، همچنان مورد بحث و مناقشه قرار دارد. متأسفانه در بسیاری از متون منتشر شده، ازجمله آنچه از سوی اینجانب نوشته شده است، پاره ای از مسائل اساسیِ تاریخی، بدون ارجاع به اسناد، مفروض گرفته شده است. با توجه به ضرورت بازیابی فهم صحیح از مسائل و رخدادهای مهم تاریخی، برای پاسخگوئی به پرسش ها و نیازهای نسل کنونی و آینده کشور، باید مفروضات پیشین مورد پرسش و تحقیقات مجدد قرار بگیرد. هدف از انتشار این یادداشت بحث در باره «نقش امریکا در حمله عراق به ایران» نیست، بلکه مسئله اصلی «روش شناسی برخورد با موضوع، اعلام قطع رابطه امریکا با ایران و تاثیر آن در وقوع جنگ» است ...


ادامه مطلب

اشاره: پیش از این در باره «خرد دفاعی جامعه ایران» مطالبی تهیه و در سایت منتشر شد. حضور در کلاس درس دکتر سعید زیبا کلام در باره«فلسفه علم» و تعریف «مواجهه» موجب نگارش یادداشت جدید شد. منظورم از مفهوم خرد دفاعی «فهم جامعه ایران از مسئله جنگ و سازوکارهای وقوع، ادامه و پایان آن، همچنین خسارت و دستاوردهای تجربه جنگ در ابعاد مختلف و تاثیر آن در نگرش به تهدیدات نظامی و مخاطرات جنگ در آینده»، می باشد. بدیهی است بخشی از فهم کنونی حاصل مواجهه تجربی با واقعیات زمان جنگ و بخش دیگر حاصل مشاهده و مواجهه کنونی با فضاهای تبلیغی و بازتولید گفتمان جنگ است که، در آستانه بازدید مردم از مناطق جنگی و یا در مراسم سالانه بزرگداشت هفته دفاع مقدس و پیروزی در خرمشهر، همچنین افزایش تهدیدات نظامی دشمن، تشدید می شود ...


ادامه مطلب

اشاره:   یادداشت حاضر درباره تأثیر جنگ بر تغییرات جامعه ایران،با این هدف نوشته شدتا روشن شود؛ آیا کارکرد جنگ در جامعه ایران بمثابه یک عامل تغییر نقش گذرا داشته یا همانند الگوی تغییرات، از تأثیرات پایدار برخوردار شده است؟ پاسخ به این پرسش، تابع نگرش به جنگ و تعریف آن است. اگر جنگ بمعنای یک واقعه نظامی تعریف شود، جنگ عامل تغییرات است، زیرا بعنوان یک عنصر بیرونی بر جامعه ایران تأثیر گذاشته است. اما اگر جنگ یک مسئله سیاسی- اجتماعی تعریف شود؛ کارکرد آن بمثابه الگوی تغییرات، پایدار و عمیق خواهد بود. در این صورت بررسی و مقایسه تأثیر الگوی جنگ با سایر الگوهای موجود در تاریخ معاصر ایران، موضوعیت پیدا می کند. بنظر می رسد نگرش واقعه محوری به جنگ و رویکرد تبلیغاتی و فرهنگی، مانع از توجه به این موضوعات شده است ...


ادامه مطلب

محمد درودیان: جناب آقای عباس نژاد را برای نخستین بار در دفتر کار جناب اقای کمری ملاقات و با سوابق کاری ایشان آشنا شدم.اهمیت شناخت منابع تاریخی، در شناخت تاریخ، موجب تقاضای اینجانب و اجابت ایشان برای تهیه و ارسال متن حاضر شد.

سابقه:
از زمستان 1386 برای سایت‌های خبری گزارش‌هایی درباره کتاب‌های دفاع مقدس تهیه می‌کردم. اکنون تعداد این مطالب به حد قابل توجهی رسیده است. ویژگی‌های این گزارش‌ها، در نگاه اولیه، آن است که همگی با عبارت «کتاب‌شناسی ...» شروع می‌شوند. پس از کلمه «کتاب‌شناسی» موضوع مورد نظر قرار می‌گیرد. این موضوعات، اشخاص معروف، واقعه‌ای برجسته‌ یا مناسبتی خاص دارند.

                            امیرمحمد عباس نژاد

این نوع گزارش با شرح سابقه موضوع یا معرفی شخصیت آغاز می‌شود و سپس فهرست آثار مرتبط با آن، ذیل اطلاعات کتاب‌شناختی (عنوان، پدیدآورنده، ناشر و سال نشر) می‌آید و با آنکه یکی از روش‌های ارائه فهرست در کتابشناسی‌ها، الفبایی کردن بر مبنای عنوان است؛ اما تشخیص من آن بوده است که به سبب نیاز مراجعان به اطلاعات روزآمد و منابع تازه، ارائه فهرست بر اساس سال انتشار و از قدیم به جدید باشد.

حوزه موضوعی مورد نظر من در ارائه این اطلاعات کتابشناختی «دفاع مقدس» و گاهی انقلاب اسلامی بوده است، با وجود این سایر همکاران مطبوعاتی و رسانه‌ای با استفاده از این قالب، به دیگر موضوعات فرهنگی توجه کرده‌اند ...


ادامه مطلب

اشاره:

   نقد مصاحبه جناب سرهنگ شریف النسب با روزنامه ایران، واکنش دوگانه‌ای را در سایت ایجاد کرد که جای تأمل دارد. برخی از دوستان علت بی توجهی به زمان و عدم ارائه سند را، در طرح مباحث تاریخی مورد پرسش قرار دادند و برخی دیگر با اشاره به برخی حواشی از جمله کهولت سن سرهنگ شریف النسب، مایل به عبور از تناقضات تاریخی، در طرح یکی از مهمترین موضوعات تاریخی بودند. علت برخورد تساهل آمیز در این موضوع اساسی، مشخص نیست، اما می تواند ناظر بر نگرش متفاوت به تاریخ و استفاده ابزاری از آن باشد.

   آقای محس قرهی ضمن اینکه در ذیل نقد مصاحبه سرهنگ شریف النسب، نظراتی را طرح کرد، در پایان وعد داد که نظراتش را برای روزنامه ایران ارسال خواهد کرد. ایشان در یادداشت اخیر خود برای روزنامه ایران در تاریخ 17 دی 94 صفحه 10، چیزی فراتر از آنچه پیش از این در سایت نوشته بود، طرح نکرد. در عین حال به برخی موضوعات اشاره کرد که یادآوری و نقد آن ضروری است ...


ادامه مطلب

اشاره

   پیش از این موضوع شکل گیری روایت های جدید از جنگ ایران و عراق، در مصاحبه با روزنامه ایران و در یادداشت، «عملیات کربلای چهار در حاشیه یا متن تاریخ؟» مورد بررسی قرار گرفت. موضوع یادداشت حاضر؛ چالش های حاصل از تغییر در روایت های جنگ و ضرورت مطالعه درباره آن است.

طرح مسئله

   مطالعه کتاب ویتگنشتاین، به توصیه دکتر سعید زیباکلام، درباره «بازی زبانی» بعنوان جریان اصلی زندگی جامعه، موجب شد در چارچوب این نظریه درباره آنچه در جامعه درباره جنگ ایران و عراق جریان دارد، تامل و به این نتیجه برسم که هم اکنون «روایت ها و خاطره گویی» از جنگ، بازی زبانی مشترک کل جامعه و یا بخشی از جامعه ایران است که بمثابه واقعیت جدید، در حال جایگزینی با روایاتهای تاریخی پیشین شده است.بخشی از روایت های تاریخی از الگوهای مفهومی تبعیت می کنند که هم اکنون در پاره ای از موارد، مورد ابهام و پرسش قرار گرفته است. به همین دلیل از سوی نسل جدید، روایت هایی ساخته می شود که بیشتر از ترکیب داده های تاریخی ناهمگون و بعضاٌ متناقض، و برآمده از مناقشات سیاسی یا مناقشه درباره نقش فردی- سازمانی ارتش و سپاه در جنگ است، که همخوانی این روایتها با واقعیات تاریخی، محل مناقشه و تردید قرار گرفته است. با نظر به این ملاحظه، آیا با ارجاع به واقعیات تاریخی که شناخت و توجه به آن، تا اندازه ای موضوعیتش مورد پرسش قرار گرفته، می‌توان روایت های جدید را به چالش کشید و اصلاح کرد؟ برای بررسی پرسش یاد شده برخی ملاحظات وجود دارد که در ادامه به آن اشاره خواهد شد ...


ادامه مطلب

همه پیوندها