m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

اشاره

   روزنامه شرق در تاریخ 31 خرداد 1390، با یادآوری سوابق آرشیو ملی بریتانیا و قدمت ۲۰۰ ساله آن، به سنت هر ساله و آزادسازی اسناد ۳۰ سال گذشته اشاره و نوشته است؛ دکتر مجید تفرشی یکی از معدود پژوهشگران و البته تنها پژوهشگر ایرانی و فارسی زبانی است که چند سالی است به مراسم آزاد‌سازی این اسناد دعوت می‌شود و گزارش‌هایی نیز از اسناد منتشر شده و به زبان فارسی و انگلیسی منتشر می‌کند. گزارش مقدماتی از اسناد آزاد شده در سال ۲۰۱۰ او بیش از ۱۰۰ صفحه است. او معتقد است: با اینکه هر سندی ارزش‌های خود را دارد، اسنادی که امسال در اختیار او قرار گرفته است، اهمیت بسیار زیادی دارد. به همین دلیل در فرصتی که ایشان به ایران آمده بودند درباره چگونگی دسترسی پژوهشگران به این اسناد، گفت‌وگو کردیم.» نظر به اینکه بخشی از این گفتگو در باره جنگ ایران و عراق و براندازی نظام است، در این یادداشت موضوع یاد شده مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.


ادامه مطلب

   ارتش و سپاه در امتداد تجربه جنگ و استفاده از آن، همچنان درگیر صورتی از تداوم و تکامل، سازمانی و مأموریتی، در حوزه امور دفاعی و امنیتی هستند. به این معنا که استفاده از تجربه حاصل از جنگ با عراق، علاوه بر گسترش حوزه مطالعات فرهنگی، تاریخی و نظامی، در نظام آموزشی، توسعه سازمانی و تولید تجهیزات نظامی نیروهای مسلح نقش اساسی دارد. با فرض صحت برداشت یاد شده از برخی واقعیات کنونی که جریان دارد، این پرسش محل بحث است که؛ چرا در مطالعات جنگ ایران و عراق، پیوستگی میان تجربه گذشته با نیازهای حال و آینده، مورد توجه قرار نگرفته است؟ به عبارت دیگر چرا فراتر از نقش سازمانی ارتش و سپاه در جنگ و مناقشه درباره آن، هیچگونه بحث عمیق و جدی در حوزه تجربه جنگ با عراق، در سطح راهبردی صورت نمی گیرد؟


ادامه مطلب

اشاره

   پیش از این موضوع «پیوستگی جنگ با سیاست» را در چارچوب نظریه کلازویتس در کتاب «جنگ ایران و عراق؛ موضوعات و مسائل» نوشتم و در سایت نیز مطالبی در این زمینه منتشر شد. با توجه به تحولات اخیر در منطقه و روش بررسی آن، در این یادداشت وضعیت و روش کنونی را در چارچوب پیوستگی با سیاست، مورد بررسی قرار داده ام.


ادامه مطلب

اشاره

1- در یادداشت «نقدی بر چرایی و چگونگی نادیده گرفتن نقش ارتش در برابر حمله عراق» که پیش از این در سایت منتشر شد، موضوعات مختلفی طرح شده است که درونمایه و هدف اصلی آن ضرورت توجه به نقش موثر دفاعی ارتش در برابر حمله عراق است. در پاسخ به یادداشت یاد شده امیر بختیاری و امیر حسینی یادداشت های جداگانه ای را برای سایت ارسال کردند، هر چند هدف و موضوع مورد نظرم، کمتر مورد توجه دوستان قرار گرفت.

2امیر سرتیپ سیدناصر حسینی- امیر حسینی در یادداشت اخیر خود تلاش کرده است در پاسخ به این پرسش که؛ «تفکر دفاعی در دفاع مقدس چه بود؟»  پاراگراف زیر را نقد و بررسی کند. «ارتش در تبیین چگونگی دفاع در برابر حمله عراق، بجای تاکید بر اصل دفاع و«شیوه تفکر دفاعی»، بر نقش سازمانی ارتش تاکید می‌کند. حال آنکه شیوه تفکر دفاعی در برابر حمله عراق، بیش از هر موضوع دیگری، بعنوان یک تجربه تاریخی و راهبردی درآینده، مورد نیاز است.»

3- امیر حسینی در یادداشت اخیر خود نوشته اند؛ «من دقیقاً منظور ایشان از تفکر دفاعی را متوجه نمی شوم». لازم است در توضیح موضوع یاد شده تاکید کنم؛ منظور من در پاراگراف یاد شده این است که؛ در مجموعه آثار منتشر شده از سوی ارتش در حوزه مباحث دفاعی و حمله عراق به ایران، تا کنون ده ها هزار برگ گزارش و سند منتشر شده است، ولی به برخی مسائل اساسی در حوزه «تفکر دفاعی و فرماندهی جنگ» توجه نشده است. برای روش شدن این موضوع به چند مورد اشاره می کنم و امیدوارم در مقایسه با گذشته به این موضوعات توجه بیشتر صورت پذیرد:

الف) تا کنون در باره نقش ارتش در هشت سال دفاع مقدس مجموعه 6 جلدی منتشر و در باره عملیاتهای نظامی در سال اول جنگ، بصورت مستقل کتاب نوشته شده است. همچنین روزشمار و اطلس جنگ نیز چاپ شده است. چرا در باره تفکر و استراتژی ارتش در جنگ، در هیچ دوره ای به ویژه در برابر حمله عراق، هیچگونه متن پژوهشی و مستقل منتشر نشده است؟

ب) در واکنش به انتقاد از عملکرد ارتش در «سال اول جنگ» ویژه نامه سی امین سال جنگ در مجله صف، با حضور فرماندهان و مسئولین گدشته و حال در ارتش، به تبیین نقش ارتش در سال اول جنگ اختصاص یافت. با وجود ارزش تاریخی و راهبردی طرح دفاعی ابوذر، چرا در باره چگونگی طراحی، اجرا و نتایج آن،  در تمام اثار منتشر شده در ارتش، حتی یک مقاله پژوهشی و مستقل منتشر نشده است؟

ج) در حالیکه نتیجه جنگ در نسبت با «هنر فرماندهی» برای بکارگیری کلیه نیروها و تجهیزات در صحنه نبرد، تعیین می شود، در کدامیک از اثار ارتش تا کنون تحت عنوان موضوع فرماندهی، به ویژه در برابر حمله عراق، بیش از 10 صفحه توضیح داده شده است و یا یک مقاله پژوهشی و مستقل نوشته شده است؟

بنابراین منظور از ضرورت تبیین « شیوه تفکر دفاعی ارتش در جنگ،    این است که به جای تاکید بر وقایع نظامی و تاریخی و نقش سازمانی ارتش در جنگ که ضروری و در حال انجام است، درباره موضوعات یاد شده است که به سختی در میان آثار منتشر شده در ارتش، قابل مشاهده است نیز توضیح داده شود. با فرض اشتباه درباره تعریف فهرست موضوعات مربوط به شیوه تفکر دفاعی و یا در ارزیابی آنچه در متون منتشر شده وجود ندارد، امیدوارم از نظرات دوستان عزیزم در ارتش استفاده کنم. در غیر این صورت مناسب است موضوعات یاد شده به شکل مناسبی  نقد و بررسی و مورد توجه قرار بگیرد. در ادامه یادداشت امیر حسینی آمده است.


ادامه مطلب

اشاره

 سایت بی بی سی فارسی در تاریخ 31 شهریور سال جاری، یادداشتی را به قلم حسین باستانی منتشر کرده است. در این یادداشت، مطلبی به نقل از سرهنگ کتیبه آمده است که با فرض صحت آن، خبر یاد شده با توجه به «شرایط تاریخی» قبل از حمله عراق، و نظرات سایر مسئولین و فرماندهان ارتش، مورد نقد و بررسی قرار می گیرد.  البته پیش از این درباره روش استدلال امیر گلفام، سرهنگ صمدی و امیر پوردستان، یادداشت های جداگانه ای در سایت منتشر شده است.

ادامه مطلب


اشاره

 پیش از این، چرایی و چگونگی «تداوم و تغییر در تاریخ» مورد بررسی قرار گرفت و در سایت منتشر شد. یادداشت جدید در تداوم مباحث پیشین نوشته شده، با این تفاوت که تاکید شده است که؛ از دو طریق متفاوت می توان یک موضوع تاریخی را با وجود تغییراتی که صورت گرفته، مورد نقد و بررسی قرار داد.


ادامه مطلب

                            دکتر مریم جوان شهرکی

اشاره

   پس از انتشار یادداشت درباره «تداوم و تغییر در تاریخ» خانم دکتر شهرکی توضیحاتی را در این زمینه نوشتند که در ادامه خواهد  آمد. موضوع قابل توجه در این بحث، «نسبت زمان با نگرش تاریخی» است که به وقایع تاریخ معاصر ایران محدود نخواهد شد، زیرا ناظر بر  شیوه تفکر و خرد جمعی جامعه ایران است و ردپای آن در بسیاری از موضوعات و مسائل حال و گذشته قابل مشاهده است. در عین حال مشخص نیست چرا به این موضوع، چندان که شایسته است، توجه نمی شود؟ امیدوارم یادداشت خانم شهرکی و پیشنهادات ایشان راه جدیدی را در برابر این بحث بگشاید. زیرا مسئله ما در حوزه تاریخ نگاری، تحت تاثیر تاریخ نگری است. باید برای تغییر در شیوه توصیف گذشته به روش مستند و نقلی، در باره «چرائی و چگونگی تداوم و تغییر در تاریخ»، تامل و در باره ان پژوهش و گفتگو کرد.


ادامه مطلب

همه پیوندها